ابزار سيستمي System Restore كه در ويندوز وجود دارد كاربر را قادر ميسازد تا در صورت بروز هر گونه مشكلي در ويندوز آن را به سادگي به حالت قبل از ايجاد مشكل برگرداند. براي مثال ممكن است شما با نصب يك نرم افزار يا سخت افزار جديد در سيستم باعث به وجود آمدن يك مشكل جدي در آن شويد. اين مشكل ميتواند به علت وجود ناسازگاري درايورهاي سخت افزار يا هر عامل ديگري باشد. اگر در اين هنگام قابليت System Restore در ويندوز شما فعال بوده و تنظيم شده باشد به سادگي ميوانيد ويندوز را به حالت قبل از نصب سخت افزار يا نرم افزار برگردانيد. در اين ابزار حتي شما با استفاده از امكانات Undo و Redo ميتوانيد بين وضعيتهايي كه سيستم شما قبلا داشته به جلو و عقب حركت نماييد تا زماني كه يكي از بهترين حالتها را پيدا كرده و يا اينكه بتوانيد علت ايجاد مشكل را بيابيد.
برنامه System Restore تمام تغييرات سيستم شما را مثل نصب يك سخت افزار يا نرم افزار جديد و يا حتي هنگامي كه تغييري در وضعيت سيستم ايجاد ميكنيد را ثبت و رديابي ميكند. هنگامي كه بخواهيد سيستم را به حالت قبل برگردانيد با سه انتخاب مواجه ميشويد كه عبارتند از :

1- سيستم را به يك رويداد مشخص برگردانيد ، مثل نصب يك سخت افزار جديد.
2- سيستم را به نقطه اي با نام نقطه كنترل سيستم يا Checkpoint برگردانيد. ويندوز XP به صورت اتوماتيك اين نقاط كنترل را در طي روز ذخيره ميكند و اين مقادير را براي مدت زمان دو هفته نگهداري ميكند. اگر شما در مورد اتفاقي كه باعث به وجود آمدن مشكل در سيستمتان شده است اطمينان نداريد ، ميتوانيد سيستم خود را به نقاط كنترل قبلي بازگردانيد تا زماني كه سيستم دوباره به حالت عادي برگردد.
3- سيستم را به يك تاريخ مشخص كه شما تعيين ميكنيد بازگردانيد.
ضمنا قابليت جالب ديگر اين ابزار اين است كه ميتواند چند مرحله انتخابي را يكجا انجام دهد. نكته قابل توجه ديگر در مورد اين ابزار اين است كه در هنگام بازگرداني سيستم به حالت قبل هيچ تغييري در پوشه My Documents ايجاد نميكند. در واقع اين قابليت اين امكان را به شما ميدهد كه بتوانيد فايلهايي را كه نميخواهيد در آنها تغيير ايجاد شود و يا پاك شود را از اين زريق حفظ كنيد. كافي است قبل از اجراي System Restore فايلهاي ضروري خود را به پوشه My Documents انتقال دهيد تا كاملا حفظ شوند.
و اما آموزش كار با اين ايزار مفيد :
توجه : قبل از انجام مراحل زير مطمئن شويد قابليت System Restore در سيستم شما فعال است. براي اين كار ابتدا روي آيكن My Computer راست كليك كرده و سپس Properties را انتخاب كنيد. بعد وارد شاخه System Restore شويد. در اين قسمت عبارت Turn Off System Restore بايد فاقد علامت ( تيك ) باشد. اگر نبود تيك كنار آن را برداشته و سپس روي دكمه هاي Apply و بعد OK كليك كنيد. اگر اين گزينه را به اين شكل فعال نكنيد برنامه System Restore در سيستم شما اجرا نخواهد شد.
مسير زير را براي اجراي برنامه طي كنيد :
Start Menu > All Programs > Accessories > System Tools > System Restore
بعد اجرا صفحه آغازين برنامه System Restore نمايش داده ميشود. در اين صفحه در قسمت راست آن دو گزينه براي انتخاب وجود دارد گزينه اول يا Restore my computer to an earlier time براي بازگرداني سيستم و گزينه دوم براي ساخت نقاط بازگشتي به كار ميرود.
ما گزينه اول را براي بازگرداني انتخاب ميكنيم و بعد روي دكمه Next كه در پايين صفحه قرار دارد كليك ميكنيم.
در صفحه Select a Restore Point شما يك تقويم را با تمام نقاط بازگشتي كه در آن وجود دارد مشاهده ميكنيد. هنگامي كه روي يكي از روزها كليك ميكنيد برنامه System Restore تمامي نقاط كنترلي كه در آن روز ذخيره شده اند را به شما نشان ميدهد ، حتي وقايعي را كه در آن روز اتفاق افتاده را نيز در پنجره سمت راست نشان ميدهد ( مانند نصب سخت افزار جديد يا تغييرات سيستم و ... ). شما ميتوانيد به راحتي ماههاي قبل را نيز انتخاب كنيد. يكي از روزها را انتخاب كرده و بعد روي Next كليك كنيد.
در صفحه Confirm Restore Point Select يك سري هشدار به كاربر داده ميشود و به كاربر نكات نهايي را ياد آور ميشود. بعد از فشردن دكمه Next در اين صفحه مرحله بازگرداني آغاز ميشود.
گاهي اوقات عمليات بازگرداني چندين دقيقه طول ميكشد و در پايان كامپيوترتان Restart شود. بعد از Restart سيستم شما به حالت قبل ( يعني روزي كه انتخاب كرديد ) بر ميگردد. تنها ممكن است فايلهاي داده اي كه در بين اين زمان ايجاد شده اند دست نخورده باقي بمانند. توجه داشته باشيد كه بعد از بازگرداني سيستم ممكن است نرم افزارهاي بدون اشكال شما نيز كه بعد از زمان كنترلي نصب شده اند از بين بروند و شما مجبور به نصب مجدد آنها شويد. همچنين منوي Start شما نيز ممكن است تغيير كند و ... خلاصه اينكه شما بايد خودتان را براي مواجه شدن با يك تغيير كلي آماده كنيد تا متعجب نشويد.
براي اينكه بتوانيد مسير اين مسير رفته را باز گرديد يعني برنامه System Restore برعكس عمل كند ، بايد برنامه را مجددا اجرا كرده و بر روي گزينه Undo My Last Restoration كليك كنيد. با اين كار ويندوز XP شما تماما به حالت قبل از Restore يا بازگرداني بر ميگردد ( حتي با تمام برنامه هايي كه داشتيد و پاك شدند ). براي مثال فرض كنيد كه يك برنامه كاربردي در سيستم خود داشتيد كه فراموش كرديد از فايلهاي آن Backup تهيه كنيد و بعد با Restore كردن به طور كامل آن برنامه را از دست داديد ، به وسيله قابليت Undo در سيستم Restore ميتوانيد به سادگي به حالت قبل برگشته و Backup را تهيه كنيد.
اين نكته را نيز بايد توجه كرد كه اگرچه ويندوز XP به صورت مداوم بر سيستم شما نظارت دارد و نقاط بازگشت را در فواصل زماني تصادفي و تغييرات سيستم ايجاد ميكند ، اما اين به تنهايي كافي نيست و شما خودتان ميتوانيد به سادگي و با اطمينان بيشتر نقاط بازگشتي مناسب و مد نظر خود را ايجاد كنيد. براي اين كار System Restore را اجرا كرده و سپس گزينه Create a Restore Point را انتخاب كرده و روي Next كليك كنيد.
در صفحه اي كه باز ميشود در قسمت Restore Point Description يك نام يا شرحي مختصر از نقطه بازگشتي نوشته و بعد روي Create كليك كنيد. در اين هنگام برنامه يك نقطه بازگشتي مناسب ( معمولا وضعيت فعلي سيستم شما ) تهيه ميكند تا بعد در صورت نياز شما بتوانيد از آن استفاده كنيد. جالب اينجاست كه برنامه System Restore در هنگام ساخت Restore Point به صورت كاملا هوشمندانه اي مشكلات فعلي سيستم شما را در ساخت Restore Point منظور نميكند و همواره بهترين وضعيت را انتخاب ميكند ( در واقع گلچيني از بهترين وضعيت ها ).
برنامه System Restore يكي از ابزارهاي بسيار مفيد ويندوز است كه كمك بسيار زيادي براي پايداري ويندوز به كاربر ميكند. معمولا بسياري از كاربران به اين برنامه توجهي نميكنند و آن را غير مفيد ميدانند و به سادگي آن را غير فعال ميكنند. درست است كه بسياري از ويروسهاي رايانه اي از اين قابليت ويندوز سو استفاده ميكنند اما آيا اگر كابران با دقت بيشتري با اين برنامه مواجه شوند و كمي بيشتر در مورد زمان Restore Point ها دقت كنند ، باز هم ويروسها ميتوانند مشكل ايجاد كنند ؟ چه بسا با هوشياري به همين طريق ميتوان سيستم را به وضعيت قبل از بروز مشكل توسط ويروس نيز بازگرداند. پس كمي صبر و حوصله ميتواند مفيد باشد ، اين طور نيست ؟
موفق باشيد.